Bir bebek beklemenin heyecanı, tekrarlayan gebelik kayıpları ile yerini büyük bir üzüntüye bırakabilir. Gebeliklerin yaklaşık %15’i düşükle sonuçlansa da, art arda yaşanan gebelik kayıpları hem fiziksel hem de psikolojik olarak çiftleri zorlayan önemli bir sağlık sorunudur. Tıpta “Rekurrent Abortus” olarak adlandırılan tekrarlayan düşükler, altında yatan çeşitli tıbbi sebeplerin olmasıyla açıklanabilir. Bu yazıda, tekrarlayan düşükler nedir, neden olur, hangi testlerin yapılması gerekir ve tedavi seçenekleri nelerdir, detaylı olarak inceliyoruz.
İçindekiler
Tekrarlayan Düşükler (Rekurrent Abortus) Nedir?
Tekrarlayan düşükler (gebelik kayıpları), ardışık olarak iki veya daha fazla gebeliğin 24. haftadan önce (genellikle ilk 12 hafta içinde) sonlanması durumudur . Tüm gebeliklerin yaklaşık %15’i düşükle sonuçlanır; ancak bu kayıpların ardışık olarak tekrarlaması, tekrarlayan gebelik kaybı olarak adlandırılır ve çiftlerin %1-2’sinde görülür . Bir kez düşük yaşayan kadının bir sonraki gebelikte canlı doğum yapma oranı %76 iken, bu oran üçüncü düşükten sonra %65’e kadar düşmektedir . Bu nedenle, iki veya daha fazla düşük yaşayan çiftlerin nedenleri araştırmak için bir uzmana başvurması büyük önem taşır.
Tekrarlayan Düşüklerin Nedenleri Nelerdir?
Tekrarlayan gebelik kayıplarının altında birçok farklı tıbbi sebep yatmaktadır. Bu sebepler genellikle beş ana başlık altında toplanır:
1. Genetik (Kromozomal) Bozukluklar
Düşüklerin en sık görülen nedenidir. Embriyoda gelişen kromozomal anomaliler (kromozom sayısı veya yapısındaki hatalar), gebeliklerin yaklaşık %60’ının düşükle sonuçlanmasına neden olur . Bu durum genellikle tesadüfen gelişir. Ancak anne veya babada “dengeli translokasyon” adı verilen ve fiziksel belirti vermeyen genetik bir yapı varsa, embriyoların sürekli olarak genetik olarak anormal gelişmesi ve düşmesi söz konusu olabilir. Ayrıca ileri anne yaşı, kromozomal hataların riskini artırır .
2. Anatomik Rahim Bozuklukları
Rahmin yapısındaki bozukluklar, embriyonun tutunmasını veya gebeliğin devam etmesini engelleyebilir. Rahim içinde doğuştan var olan bir duvar veya perde (uterin septum), rahim içi myomlar ve polipler tekrarlayan düşüklere yol açabilir . Rahim ağzı (serviks) yetersizliği de gebeliğin ikinci veya üçüncü ayında erken açılarak geç düşük riskini artırır .
3. Endokrin (Hormonal) Bozukluklar
Annede bulunan bazı hormonal ve metabolik hastalıklar gebeliğin devamını zorlaştırır. Kontrolsüz diyabet (şeker hastalığı), tiroid hastalıkları (hipotiroidi veya hipertiroidi), polikistik over sendromu (PKOS) ve yüksek prolaktin hormonu, tekrarlayan düşüklerin önemli nedenlerindendir .
4. İmmünolojik ve Pıhtılaşma Bozuklukları
Vücudun bağışıklık sistemi veya kan pıhtılaşma mekanizmasındaki sorunlar, plasenta damarlarını etkileyerek embriyonun beslenmesini engelleyebilir. Antifosfolipid Antikor Sendromu (APS) ve çeşitli trombofililer (kan pıhtılaşmaya meyillilik hastalıkları), rahim damarlarında pıhtı oluşumuna yol açarak gebelik kaybına neden olur . Tekrarlayan düşüklerin %50’sine yakınını immünolojik ve pıhtılaşma sorunları oluşturur .
5. Enfeksiyonlar ve Yaşam Tarzı
Rahim içi enfeksiyonlar ve bazı sistemik enfeksiyonlar (listeryoz, toksoplazmoz) düşük riskini artırır. Ayrıca, anne adayının aşırı sigara ve alkol kullanımı, fazla miktarda kafein tüketimi ve obezite de tekrarlayan düşüklerin ortaya çıkmasında etkili faktörlerdir .
Tekrarlayan Düşükler İçin Hangi Testler Yapılmalıdır?
Tekrarlayan düşük yaşayan çiftlerde nedeni bulmak amacıyla detaylı bir araştırma yapılır:
•Hormon Tetkikleri: Tiroid hormonları, kan şekeri (HbA1c), prolaktin ve kadın cinsiyet hormonları kontrol edilir.
•Pıhtılaşma ve Bağışıklık Testleri: Antifosfolipid antikorlar ve trombofili testleri (Faktör V Leiden, Protrombin mutasyonu vb.) yapılır.
•Rahim Değerlendirmesi: Ultrason, rahim filmi (HSG), histeroskopi veya MR ile rahmin yapısı (septum, myom, polip) incelenir.
•Genetik Testler (Karyotip): Anne ve baba adayının kromozom yapıları incelenir. Gerekirse daha önceki düşük materyaline genetik inceleme yapılır .
Tekrarlayan Düşüklerin Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Tekrarlayan gebelik kayıplarının tedavisi, saptanan nedene göre kişiye özel olarak planlanır. Şaşırtıcı bir şekilde, yapılan tüm testlere rağmen hastaların %50-75’inde düşük için belirli bir neden bulunamayabilir (açıklanamayan düşük) . Ancak bu hastalarda dahi bir sonraki gebelikte sağlıklı doğum şansı %65 civarındadır .
1.Hormonal Tedaviler: Diyabet, tiroid hastalıkları veya polikistik over gibi sorunlar varsa, hamilelik öncesinde hastalıklar ilaçlarla kontrol altına alınır.
2.Cerrahi Müdahaleler: Rahimde bulunan perdelik (septum), myom veya polipler histeroskopi adı verilen basit bir operasyonla temizlenerek rahmin gebelik için uygun hale getirilmesi sağlanır.
3.Kan Sulandırıcı İlaçlar: Antifosfolipid sendromu veya trombofili tespit edilen hastalara, hamilelik planından önce ve hamilelik boyunca düşük doz aspirin ve heparin gibi kan sulandırıcı ilaçlar verilir .
4.Tüp Bebek ve Genetik Tarama (PGT): Eğer anne veya babada genetik bir yapı bozukluğu (translokasyon) tespit edilirse veya ileri anne yaşı söz konusuysa, Tüp Bebek (IVF) tedavisi uygulanır. Oluşturulan embriyolar, rahim içine transfer edilmeden önce genetik açıdan incelenir (PGT-A). Genetik olarak sağlıklı embriyo seçilerek transfer edilir ve düşük riski önemli ölçüde azaltılır .
SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
Tekrarlayan düşük yapan hamile kalabilir mi?
Evet, kalabilir. Tekrarlayan düşükler, kadının tekrar hamile kalmasına engel değildir. Çoğu vaka tedavi edilebilir veya kontrol altına alınabilir bir sorundan kaynaklanır. Nedeni bulunamayan hastalarda bile sonraki gebelikte sağlıklı çocuk sahibi olma şansı oldukça yüksektir.
Tekrarlayan düşükleri nasıl önleyebiliriz?
Düşükleri önlemek için öncelikle altta yatan nedenin bulunması gerekir. Sigara ve alkolü bırakmak, ideal kiloya ulaşmak, kahve tüketimini azaltmak ve hamilelik öncesi folik asit gibi vitamin takviyelerini almak önemlidir. Eğer hormonal veya pıhtılaşma sorunu varsa, doktorun vereceği ilaç tedavilerini hamilelik öncesi başlamak hayatidir.
Tekrarlayan düşüklerde genetik tarama şart mıdır?
Tekrarlayan düşüklerin en büyük nedeni genetik (kromozomal) hatalardır. Bu nedenle, anne ve babanın genetik yapısını incelemek, gerekirse embriyolara genetik tarama (PGT) yapmak, sağlıklı bir gebelik elde etmek için kritik öneme sahiptir.
Her düşük kromozomal bozukluktan mı olur?
Hayır. Düşüklerin en sık nedeni kromozomal bozukluklar olsa da, rahim yapısı, pıhtılaşma bozuklukları, diyabet ve tiroid hastalıkları gibi çeşitli tıbbi sorunlar da tekrarlayan düşüklere yol açabilir.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel sağlık durumunuz ve tekrarlayan düşük tedavisi için mutlaka Op. Dr. Ayşe Saltık veya bir uzmana danışınız.