Bebek sahibi olma yolculuğunda karşılaşılan en yaygın sorunlardan biri fallop tüplerindeki tıkanıklıklardır. Bu tıkanıklıkların en önemli ve dikkat edilmesi gereken türü, tıp dilinde “Hidrosalpenks” olarak adlandırılan tüplerde sıvı birikmesidir. Genellikle belirti vermemesi ve ancak kısırlık araştırması sırasında ortaya çıkmasıyla bilinen hidrosalpenks, hem doğal yollarla hamile kalmayı engeller hem de tüp bebek tedavisinin başarı şansını önemli ölçüde azaltır. Bu yazıda, hidrosalpenks nedir, neden olur, belirtileri nelerdir ve tüp bebek tedavisindeki yeri hakkında detaylı bilgileri bulabilirsiniz.
İçindekiler
Hidrosalpenks Nedir?
Hidrosalpenks, kadınlarda bulunan fallop tüplerinin karın boşluğuna açılan uç kısmının tıkanması ve bu tıkanıklığa bağlı olarak tüp içinde sıvı birikmesi durumudur . Kadında sağ ve sol olmak üzere iki adet fallop tüpü bulunur. Bu tüpler, yumurtanın yumurtalıktan atıldıktan sonra spermle buluşup döllenmesini sağlayan ve oluşan embriyonun rahim içine ilerlediği yoldur. Eğer tüpün ucu tıkanırsa, tüpün içinde üretilen sıvı dışarı akamaz ve tüp bir balon gibi şişerek sıvıyla dolar . Bu durum tıp dilinde “tübüler sıvı birikmesi” olarak da bilinir.
Hidrosalpenksin Nedenleri Nelerdir?
Hidrosalpenks gelişiminin en temel nedeni, daha önce geçirilen enfeksiyonlar ve cerrahi müdahalelerdir. Tüpün ucunu tıkayarak sıvı birikmesine yol açan başlıca sebepler şunlardır:
•Pelvik Enfeksiyonlar (PID): Rahim, tüpler ve yumurtalıkları etkileyen iltihabi hastalıklar.
•Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE): Özellikle Klamidya ve Gonore enfeksiyonları tüplerde hasar oluşturur.
•Endometriozis (Çikolata Kisti): Rahim dokusunun tüpler ve yumurtalıklarda bulunması yapışıklıklara ve tıkanıklığa neden olabilir.
•Geçirilmiş Cerrahiler: Daha önce yapılan karın ameliyatları (apandisit, çikolata kisti ameliyatları gibi) tüplerde yapışıklıklar yaratabilir.
•Dış Gebelik (Ektoptik Gebelik): Daha önce yaşanmış dış gebelik tüp hasarına yol açabilir .
Hidrosalpenks Belirtileri Nelerdir?
Hidrosalpenksin en sinsi yanı, genellikle herhangi bir belirti vermemesidir. Pek çok kadın, hamile kalamadığı için bir doktora başvurana kadar bu durumdan haberdar olmaz. Ancak bazı durumlarda, özellikle tüp içinde ciddi bir sıvı birikimi varsa aşağıdaki şikayetler görülebilir:
•Aylık adet kanamaları arasında kahverengi, şeffaf veya sulu vajinal akıntı (tüp içindeki sıvının rahim içine doğru sızması sonucu).
•Alt karın ve kasık bölgesinde kronik ağrı, ağrı ve baskı hissi.
•Cinsel ilişki sırasında ağrı (Disparoni) .
Hidrosalpenks Teşhisi Nasıl Konulur?
Hidrosalpenks teşhisi için jinekolojik muayene ve ultrasonografi kullanılır. Ancak ultrasonla hafif derecedeki sıvı birikimlerinin görülmesi her zaman mümkün olmayabilir. Bu nedenle, en güvenilir tanı yöntemi Rahim Filmi (Histerosalpingografi – HSG) çekilmesidir. HSG sırasında rahim içine verilen ilaçlı sıvı tüplerin içinden geçerken, tıkanıklık ve sıvı birikimi (balonlaşma) röntgen filmi ile net bir şekilde görülebilir .
Hidrosalpenks Hamile Kalmayı Etkiler mi?
Evet, etkiler. Hidrosalpenks gebelik şansını iki farklı yolla olumsuz etkiler:
1.Tıkanıklık: Tüp tıkalı olduğu için yumurta ile sperm buluşamaz ve doğal döllenme gerçekleşemez.
2.Toksik Etki: Tüp içinde biriken sıvı, embriyo için toksiktir (zehirli). Bu sıvı tüpten geriye doğru akarak rahim içine girebilir ve rahim iç zarını (endometriyum) etkileyerek embriyonun tutunmasını (implantasyon) engeller .
Bu nedenle, sadece bir tüpte bile hidrosalpenks olsa, tüp bebek tedavisi uygulanacaksa bile mutlaka müdahale edilmesi gerekir.
Hidrosalpenks Tedavisi ve Tüp Bebek Başarısı
Hidrosalpenksin ilaca bitkisel karışımlara tepkisi yoktur ve kendiliğinden geçmez . Tek kesin tedavi yöntemi cerrahidir. Hidrosalpenks varlığında Tüp Bebek (IVF) tedavisinin başarı oranı, bu sıvı bakiye olduğu sürece %50’ye kadar düşmektedir . Bu nedenle, tüp bebek tedavisi öncesinde hidrosalpenksin cerrahi olarak giderilmesi altın standarttır.
Cerrahi Tedavi Seçenekleri
Hidrosalpenks tedavisi genellikle laparoskopi (kapalı ameliyat) yöntemiyle uygulanır.
1.Salpenjektomi (Tüpün Alınması): Etkilenen tüpün tamamen çıkarılmasıdır. En kesin yöntemdir.
2.Tubal Ligasyon (Tüpün Bağlanması): Eğer tüp, kistler veya çikolata kisti nedeniyle yumurtalığa ve bağırsaklara aşırı derecede yapışmışsa ve çıkarılması riskliyse, tüp rahim ile birleştiği yerden bağlanır. Bu işlem sıvının rahim içine kaçmasını önler ve tüp bebek başarısını artırır .
Hidrosalpenks ameliyatı sonrası genellikle 1 ila 2 ay iyileşme dönemi beklenir ve ardından tüp bebek tedavisine başlanır. Ameliyat sonrası tüp bebek ile hamile kalma şansı, hidrosalpenks giderilmeyen vakalara kıyasla normal popülasyon düzeyine yakın oranda artış gösterir .
SSS (Sıkça Sorulan Sorular)
Hidrosalpenks ameliyatı olduktan sonra doğal yollarla hamile kalabilir miyim?
Eğer sadece bir tüpte sorun varsa ve diğer tüpünüz tamamen sağlıklı ise, doğal yollarla hamile kalma şansınız devam eder. Ancak her iki tüpte de hidrosalpenks varsa, tüp bebek tedavisi tek alternatifinizdir.
Hidrosalpenks ağrı yapar mı?
Çoğu zaman ağrı yapmaz. Ancak tüp çok fazla sıvı toplayıp şişerse, alt karın ve kasıkta ağrı, baskı hissi ve cinsel ilişki sırasında ağrı yapabilir. Ayrıca adet aralarında kahverengi akıntıya sebep olabilir.
Hidrosalpenks ilaçla tedavi olur mu?
Hayır, hidrosalpenks yapısal bir tıkanıklık ve sıvı birikmesidir. İlaçlar enfeksiyonu yok edebilir ancak tüpün yapısındaki hasarı ve sıvı birikimini ortadan kaldıramaz. Tedavisi sadece cerrahidir.
Tüp bebek öncesi hidrosalpenks mutlaka ameliyat edilmeli midir?
Evet, mutlaka müdahale edilmelidir. Çünkü tüp içindeki toksik sıvı rahim içine akarak embriyonun tutunmasını engeller ve düşük riskini artırır. Ameliyat edilmeyen hidrosalpenks, tüp bebek başarısını yarı yarıya azaltır.
Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel sağlık durumunuz ve kısırlık tedavisi için mutlaka Op. Dr. Ayşe Saltık veya bir uzmana danışınız.